Magisch realisme in de Latijns-Amerikaanse film is dit jaar een van de festivalthema’s van Imagine. Programmeur (en filmmaker!) Kiko Morah groeide op in Mexico en kwam voor de liefde naar Nederland. De aangewezen man om ons alvast een beetje wegwijs te maken in dit speciale programma.
De klassieker Macario is een opvallende toevoeging aan het Magisch Realisme-programma. Je bent zelf van Mexicaanse afkomst; was je bekend met de film?
‘Iedere Mexicaan, of je nu een filmliefhebber bent of niet, kent Macario. Velen van ons beschouwen het als een van de beste Mexicaanse films ooit gemaakt, zo niet de allerbeste. Ignacio López Tarso was een legende en bleef werken tot aan zijn dood op hoge leeftijd. Bovendien was het camerawerk van Gabriel Figueroa een vast onderwerp van analyse op de filmschool. Het verbaasde me dat de eerste Mexicaanse film die ooit voor een Oscar werd genomineerd, nauwelijks in Nederland is vertoond; ik ben dan ook ontzettend blij met deze vertoning.’
Misschien is elke Mexicaanse filmmaker wel slechts één afwijzing verwijderd van een totale inzinking.
Behalve Macario is ook Pan’s Labyrinth van (deels) Mexicaanse oorsprong. Wat geeft deze films – binnen de bredere Latijns-Amerikaanse traditie van het magisch realisme – volgens jou een eigen, unieke identiteit?
‘Hoewel Pan’s Labyrinth zich afspeelt in het Spanje van Franco, hebben de films van regisseur Guillermo del Toro altijd een uitgesproken Mexicaanse identiteit. Ik denk dat ons bewustzijn van – en onze viering van – de dood als onderdeel van het leven zorgt voor een andere gevoeligheid, zowel voor zware thema’s als voor komedie. Zoals Del Toro zelf gezegd heeft: ‘Niemand houdt op een bepaalde manier meer van het leven dan wij, juist omdat we ons zo bewust zijn van de dood.’’
Als er één film in dit programma is die je het publiek in het bijzonder zou willen aanraden, welke zou dat dan zijn?
‘Niet in het Magisch Realisme-programma, maar wel Mexicaans en eigenzinnig: The Wig (La Peluca) van Emiliano Rocha Minter. Het is een koortsdroom over een regisseur die tot het uiterste gaat om zijn epische meesterwerk gefinancierd te krijgen. Denk aan Wes Anderson op een peyote-trip in de Mexicaanse woestijn.’
Iets vreselijks als gegeven nemen en daar de grap in ontdekken, voelt voor mij heel erg Mexicaans.
Je bent in het korte film-programma vertegenwoordigd met eigen werk, Rushes of a Killer. Waar kwam de inspiratie vandaan en zijn er sporen van je Mexicaanse filmische wortels in terug te vinden?
‘Het idee ontstond tijdens een biertje met mijn coscenarist en producent, terwijl we verhalen uitwisselden over afwijzingen en teleurstellingen. We bedachten een filmmaker die na talloze afwijzingen besluit zijn meesterwerk te maken, koste wat het kost: hij ontvoert mensen, dwingt hen om te acteren, en ruimt ze op als het resultaat niet naar wens is.
Iets vreselijks als gegeven nemen en daar de grap in ontdekken, voelt voor mij heel erg Mexicaans. Grappig genoeg realiseerde ik me pas tijdens dit interview dat mijn film en The Wig hetzelfde uitgangspunt delen. Het zijn totaal verschillende films, maar misschien sprak het me daarom juist zo aan. Of misschien is elke Mexicaanse filmmaker wel slechts één afwijzing verwijderd van een totale inzinking.’
Bekijk voor het hele Magisch Realisme-programma de themapagina. The Wig draait op 30 oktober en 2 november. Rushes of a Killer maakt deel uit van Nieuw Nederlands Peil 3, op 3 november.
Artikel door Phil van Tongeren
