Avatar mag dan wel de grootste blockbuster aller tijden zijn, als science fiction-film stelde hij me behoorlijk teleur. Goeie sf prikkelt de geest en de verbeelding, en hoewel Avatar zowel visueel als technisch verbluffend is, is het met de ideeën armoedig gesteld. Het is gewoon Dances with Wolves, maar dan op een verre planeet.

Toch raar dat een genre dat op papier barst van de prikkelende ideeën in de bioscoop vaak verwordt tot hol spektakel. Op uitzonderingen als District 9 en Moon na, die actie of spanning wel op een originele manier met ideeën samenbrengen, is het met serieuze SF op het witte doek slecht gesteld.

Kijk maar wat er gebeurt wanneer Hollywood zich ontfermt over het werk van pakweg Isaac Asimov: I, Robot en Bicentennial Man. De eerste niet per se een slechte film, maar wel een die van Asimovs oorspronkelijke ideeën een verwaterde versie presenteert, en dat jaren nadat die ideeën voor het laatst fris klonken.

Ideeën laten zich ook niet zo makkelijk verfilmen. Neem bijvoorbeeld Asimovs korte verhaal The Last Question, waarin een zelfdenkende en evoluerende supercomputer door de eeuwen heen nadenkt over de vraag of de entropie in de kosmos ooit weer kan afnemen. Zo niet, dan wacht ons dit lot. The Last Question is een soort gedachte-experiment dat zich nauwelijks laat vertalen naar fictionele bouwstenen. Hoewel iemand blijkbaar de moeite heeft genomen om er een korte graphic novel van te maken, kan ik niet zeggen dat ik met smart de verfilming afwacht. Liever zie ik dat een filmmaker zich door het verhaal laat inspireren.

Filmmakers die zich door prikkelende sf laten inspireren zijn er overigens wel, en niet alleen in Hollywood. Regelmatig komen de programmeurs van Imagine piepkleine sf-films tegen waarin de ideeën voorop staan. Soms ademen die films een sfeer van goedbedoeld amateurisme of grijpen de makers boven hun macht door een wereld te willen creëren waar ze duidelijk de middelen niet voor hebben. De echte slimmeriken werken om dat probleem heen en dat levert dan films op als Robot Stories, Puzzlehead, The Man From Earth en 11 Minutes Ago. Kleine producties die van de nood een deugd hebben gemaakt.

Of Imagine in 2010 ook weer zo'n klein sf-juweeltje in de aanbieding heeft? Het is te vroeg om daarover iets te zeggen. Er zijn een paar kandidaten, maar welke uiteindelijk door de ballotage heenkomen zal binnen enkele weken blijken.

Roel Haanen